29 September
Redactie radio Israël
Op 7 oktober 2026 is het drie jaar geleden dat Hamas en andere Palestijnse gewapende groepen Israël binnenvielen. Gezinnen werden in hun huizen aangevallen en bezoekers van het Nova-muziekfestival werden gedood. Ongeveer 1.200 mensen kwamen om, onder wie meer dan 800 burgers. Tijdens de aanval werden 251 mensen, onder wie ook reeds gedode slachtoffers, naar Gaza meegenomen. Amnesty International onderzocht de aanvallen en het lot van de gijzelaars. De organisatie kwalificeerde veel van de gedocumenteerde handelingen als oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid, waaronder moord en marteling (Amnesty International, 2025).
Op die dag had Hamas al zestien jaar de feitelijke macht in Gaza. Na de gewelddadige machtsovername in 2007 bestuurde de organisatie het gebied met eigen bestuurlijke, juridische en veiligheidsstructuren. Daarnaast beschikte Hamas over een omvangrijke gewapende vleugel, de al-Qassambrigades (Robinson & Merrow, 2025).
Israël begon zijn militaire optreden na de aanval met het verklaarde doel Hamas’ aanvalsvermogen uit te schakelen en zijn bevolking tegen herhaling te beschermen. President Isaac Herzog omschreef op 12 oktober 2023 het uitschakelen van de infrastructuur waarmee Hamas Israël kon blijven aanvallen als het doel van de operatie. Dat vormt de achtergrond van Israëls beroep op zelfverdediging (Israel Ministry of Foreign Affairs, 2023).
Een tunnelnetwerk waarvan de omvang werd onderschat
Tijdens de grondoperaties werd duidelijk dat Hamas’ ondergrondse infrastructuur omvangrijker en complexer was dan eerder ingeschat.
Militair onderzoeker John Spencer beschreef in januari 2024 hoe ontdekkingen tijdens de oorlog tot nieuwe ramingen leidden. Tegenover een eerdere inschatting van ongeveer 480 kilometer stonden toen ramingen van circa 565 tot 725 kilometer, met ongeveer 5.700 toegangsschachten. Het gaat om schattingen uit die periode, niet om een definitieve telling van het volledige netwerk (Spencer, 2024).
De IDF heeft op verschillende momenten concreet materiaal over afzonderlijke locaties gepubliceerd. Op 20 juni 2024 presenteerde het leger beelden van een tunnelschacht onder een kinderbed in Rafah. Bij dezelfde operaties werden doorgangen tussen woningen en wapens in kasten aangetroffen, waaronder granaten, explosieven, antitankwapens en munitie (Israel Defense Forces [IDF], 2024).
Op 29 juni 2026 publiceerde de IDF een verslag over het afsluiten van een tunnelcomplex van meer dan zestien kilometer in het zuiden van Rafah. De publicatie beschrijft ongeveer tachtig verblijfsruimten en gebruik als Hamas-commandocentrum. De route liep onder een woonwijk, moskeeën, kleuterscholen, medische voorzieningen en een school. Voor het afsluiten werd meer dan 30.000 kubieke meter beton gebruikt (IDF, 2026).
Deze vondsten laten zien wat de ondergrondse oorlogvoering praktisch inhield: uitgestrekte verbindingen, verblijfsruimten en commandovoorzieningen onder bebouwde gebieden. Het opsporen van een ingang betekende daarmee nog niet dat het bijbehorende complex volledig in kaart was gebracht of uitgeschakeld.
Hulpgoederen in een Amerikaans strafdossier
Over het omleiden van humanitaire hulp is inmiddels concreet onderzoeksmateriaal openbaar gemaakt.
Op 31 juli 2026 maakte het Amerikaanse ministerie van Justitie de strafzaak tegen Mohammad Yousef Hasna bekend. Hasna, directeur van een in het Verenigd Koninkrijk geregistreerde internationale hulporganisatie, werd daar die dag aangehouden. De aanklagers beschuldigen hem van het organiseren van financiële en materiële steun aan Hamas, in rechtstreeks overleg met Hamasleider Ghazi Hamad (U.S. Attorney’s Office, Southern District of New York, 2026).
De openbaar gemaakte strafklacht bevat een factuur van 29 juli 2024 voor 20.000 voedselpakketten, met vervoer naar Gaza door dertig vrachtwagens. Daarnaast staan er uitgeschreven spraakberichten in over afspraken tussen Hasna en Hamad. FBI-agent Erica Dobin duidt de combinatie van factuur en berichten als bewijs van een afspraak om ongeveer 5.000 voedselpakketten voor Hamad af te zonderen (United States v. Hasna, 2026, pp. 16–17).
Andere berichten gaan over het buiten beeld houden van herkenbare aanduidingen in opslagplaatsen en het presenteren van leveringen onder een andere bestemming. De FBI beschrijft dit als het verhullen van de werkelijke distributieroute en ontvangers (United States v. Hasna, 2026, pp. 15–18).
Dit dossier bevat daarmee controleerbare onderliggende gegevens: een afgebeelde factuur, gedateerde berichten en een beëdigde toelichting van de onderzoeker. De rechtszaak over deze zaak loopt nog.
De IDF-analyse over het afromen van hulp
De IDF publiceerde op 12 juni 2025 een analyse van Hamas’ gebruik van humanitaire hulp voor eigen bevoorrading en inkomsten. Daarin worden verschillende werkwijzen beschreven: inbeslagname van goederen, verkoop tegen verhoogde prijzen, het innen van beschermingsgeld en het gebruiken van hulpstromen voor financiële transacties (IDF, 2025).
De in het dossier genoemde afromingspercentages lopen uiteen van 15 tot meer dan 25 procent. De IDF verbindt deze percentages aan buitgemaakte documenten over de toewijzing van hulpgoederen aan Hamas. De analyse beschrijft zowel bevoorrading van Hamasleden als verkoop van goederen om inkomsten te verkrijgen. Bij de publicatie staan verwijzingen naar originele documenten, vertalingen en geluidsopnamen (IDF, 2025).
Ook VN-publicaties beschrijven inbeslagname en inmenging
Er bestaan rechtstreeks door de VN vastgelegde gevallen van inbeslagname van hulp.
Op 6 februari 2009 meldde UNRWA dat tweehonderd ton rijst en honderd ton meel, verdeeld over tien vrachtwagenladingen, waren meegenomen door vervoerders die voor het door Hamas bestuurde ministerie van Sociale Zaken werkten. Kort daarvoor waren onder bedreiging van wapens dekens en voedselpakketten uit een uitdeelpunt gehaald. UNRWA schortte de invoer van hulp op. Op 9 februari meldde de organisatie dat Hamas de in beslag genomen goederen had teruggegeven en dat de opschorting werd opgeheven. Dit betreft een gedocumenteerd voorval uit 2009, dit voorval laat zien met welke organisatie we te maken hebben (United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East [UNRWA], 2009a, 2009b).
Een recentere verklaring verscheen op 12 juli 2026. VN-coördinator Ramiz Alakbarov rapporteerde dat gewapend personeel, verbonden aan de feitelijke machthebbers in Gaza, het Abu Rashid-voedseluitdeelpunt in Jabalia was binnengedrongen. Hulpverleners moesten de uitdeling stilleggen. De verklaring vermeldt ook het binnengaan van een WFP-opslagplaats en meldingen van mishandeling van twee chauffeurs. Alakbarov beschreef een patroon van intimidatie, geweld en belemmering van hulpverlening (Alakbarov, 2026).
Wat UN Watch heeft onderzocht
De Geneefse waakhondorganisatie UN Watch heeft onderzoek gepubliceerd naar de verwevenheid van Hamas met UNRWA-personeel en personeelsorganisaties.
Het rapport Schools in the Grip of Terror, gepubliceerd in september 2025, behandelt onder meer Suhail al-Hindi in Gaza en Fateh Sharif in Libanon. UN Watch beschrijft hun functies binnen UNRWA-scholen en personeelsvakbonden, naast hun verbindingen met Hamas. Het onderzoek verwijst naar openbare uitingen, loopbaangegevens en verklaringen van Hamas. (UN Watch, 2025).
UN Watch publiceerde op 14 september 2026 een aanvullend onderzoek naar de uitvoering van UNRWA-hervormingen. De organisatie signaleert onder meer problemen bij de controle op personeelsleden, de positie van personeelsvakbonden en het opsporen van militaire activiteiten bij voorzieningen. Daarbij verwijst zij ook naar onderzoek van de Amerikaanse inspectiedienst USAID OIG (UN Watch, 2026).
Die inspectiedienst publiceerde op 5 juni 2026 eigen bevindingen. Het onderzoek had op dat moment geleid tot voordrachten voor schorsing of uitsluiting van Amerikaanse financieringsprogramma’s van 108 huidige of voormalige UNRWA-medewerkers wegens deelname aan 7 oktober en/of verbindingen met Hamas. De publicatie noemt concrete functies, waaronder schoolleiders en leraren die tevens militaire taken vervulden. Het betreft bestuursrechtelijke voordrachten op basis van onderzoeksbevindingen, niet 108 strafrechtelijke veroordelingen (U.S. Agency for International Development, Office of Inspector General [USAID OIG], 2026a).
UNRWA maakte op 11 juni 2026 het ontslag van zeventig medewerkers bekend. De organisatie omschreef dat besluit als een veiligheidsmaatregel en verklaarde dat het geen disciplinaire vaststelling van de beschuldigingen was. (UNRWA, 2026).
Inmenging, omleiding en hulpdiefstal door Hamas onderzocht
USAID OIG meldde in mei 2026 dat de dienst beschuldigingen van inmenging, omleiding en hulpdiefstal door Hamas onderzocht. De informatie kwam onder meer van hulpverleners, klokkenluiders en vertrouwelijke bronnen. De inspectiedienst signaleerde bovendien beperkte rechtstreekse meldingen vanuit VN-organisaties en kondigde onderzoek aan naar de hoeveelheid en waarde van goederen die verloren gingen door diefstal, omleiding, plundering of bederf (USAID OIG, 2026b, pp. 5–7). Deze bronnen beantwoorden verschillende vragen.
Medische functies en militaire structuren
Ook de positie van Hussam Abu Safiya, directeur van het Kamal Adwan-ziekenhuis, verdient een nauwkeurige beschrijving.
In februari 2026 berichtte The Times of Israel over een foto uit 2016 waarop Abu Safiya in uniform stond. De foto was oorspronkelijk gepubliceerd door de militaire medische dienst in Gaza. De krant verwees daarnaast naar publicaties van die dienst en Palestijnse berichtgeving waarin hij als kolonel werd aangeduid. De rang betreft de Military Medical Services binnen het door Hamas bestuurde apparaat. Dezelfde bron onderscheidt deze dienst organisatorisch van de al-Qassambrigades (Fabian & ToI Staff, 2026).
Een andere gedocumenteerde publicatie betreft een Arabische vertaling van Mein Kampf. President Herzog toonde het boek op 12 november 2023 tijdens een BBC-interview. Hij lichtte toe dat Israëlische militairen het exemplaar met aantekeningen hadden aangetroffen bij een Hamasstrijder in een kinderkamer die als uitvalsbasis werd gebruikt. Het bericht beschrijft een concrete vondst (Winer & ToI Staff, 2023).
Geweld tegen mensen in Gaza
Op 21 augustus 2026 publiceerde Amnesty International onderzoek naar negen buitengerechtelijke executies en één andere onrechtmatige doding door Hamas en daaraan verbonden strijders. De organisatie onderzocht onder meer de openbare executie van acht leden van de familie Dughmush in oktober 2025 en een executie op 1 juli 2026. Hiervoor werden beeldmateriaal, getuigenissen en verklaringen van betrokken groepen onderzocht (Amnesty International, 2026).
Amnesty beschreef daarnaast een langer patroon van onderdrukking van vreedzame kritiek, bedreiging, intimidatie en mishandeling. Het onderzoek naar Hamas’ optreden omvat daarmee ook geweld waarmee de organisatie haar gezag binnen Gaza handhaafde (Amnesty International, 2026).
Drie jaar na 7 oktober liggen er facturen, uitgeschreven berichten, militaire publicaties, beelden en onderzoeksrapporten die concrete vragen mogelijk maken: wie gaf opdrachten, wie beheerde voorraden, wie ontving goederen, wie gebruikte de tunnels en wie droeg verantwoordelijkheid voor afzonderlijke misdrijven? Die gegevens bieden een controleerbare basis om Hamas’ handelen in een nieuw daglicht te stellen.
Bronnen
Alakbarov, R. (2026, 12 juli). Statement by the United Nations Deputy Special Coordinator for the Middle East Peace Process, and Resident and Humanitarian Coordinator for the Occupied Palestinian Territory, Dr. Ramiz Alakbarov, on the situation in Gaza. United Nations Special Coordinator for the Middle East Peace Process.
Amnesty International. (2025, 11 december). Israel/Occupied Palestinian Territory: Targeting civilians: Murder, hostage-taking and other violations by Palestinian armed groups in Israel and Gaza (MDE 15/0282/2025).
Amnesty International. (2026, 21 augustus). Palestine: Hamas must stamp out extrajudicial executions and ensure justice for victims.
Droege, C., & Rushing, E. (2023, 19 december). Israel and the occupied territories: How international humanitarian law applies. International Committee of the Red Cross.
Fabian, E., & ToI Staff. (2026, 1 februari). Resurfaced photo shows detained Gaza hospital director wearing Hamas uniform. The Times of Israel.
Israel Defense Forces. (2024, 20 juni). Weapons found in residential building in Rafah.
Israel Defense Forces. (2025, 12 juni). The IDF reveals how the Hamas terrorist organization systematically exploited humanitarian aid in Gaza to fund terrorist activity.
Israel Defense Forces. (2026, 29 juni). יותר מ-16 קילומטרים: נאטם תוואי תת״ק בו הוחזק סגן הדר גולדין ז״ל [Meer dan zestien kilometer: het ondergrondse traject waarin luitenant Hadar Goldin werd vastgehouden, is afgesloten].
Israel Ministry of Foreign Affairs. (2023, 12 oktober). President Herzog holds briefing for international media.
Landay, J. (2025, 25 juli). Exclusive—USAID analysis found no evidence of massive Hamas theft of Gaza aid. Reuters. Gepubliceerd door Al-Monitor.
Robinson, K., & Merrow, W. (2025, 6 oktober). What is Hamas? Council on Foreign Relations.
Spencer, J. (2024, 18 januari). Gaza’s underground: Hamas’s entire politico-military strategy rests on its tunnels. Modern War Institute.
United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East. (2009a, 9 februari). UNRWA lifts suspension of aid imports into Gaza.
United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East. (2009b, 6 februari). UNRWA suspends imports into Gaza following aid confiscation.
United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East. (2026, 11 juni). Statement by the Commissioner-General ad interim of UNRWA, Christian Saunders.
United States v. Hasna, No. 26 MAG 2982 (S.D.N.Y. 2026) [Strafklacht met beëdigde verklaring van FBI-agent Erica Dobin, 24 juli 2026].
UN Watch. (2025, 17 september). Report: UN Watch exposes Hamas takeover of UNRWA schools in Gaza and Lebanon.
UN Watch. (2026, 14 september). New report: UNRWA claims reform while terrorism and incitement persist.
U.S. Agency for International Development, Office of Inspector General. (2026a, 5 juni). Investigative summary: USAID Inspector General’s continuing investigation leads to referral of over 100 current and former UNRWA staff linked to Hamas for suspension/debarment.
U.S. Agency for International Development, Office of Inspector General. (2026b, mei). USAID OIG oversight of U.S. foreign assistance in West Bank and Gaza.
U.S. Attorney’s Office, Southern District of New York. (2026, 31 juli). Turkey-based global director of sham charity arrested and charged with conspiring to provide material support to Hamas. U.S. Department of Justice.
Winer, S., & ToI Staff. (2023, 12 november). Herzog: Arabic copy of “Mein Kampf” found on Hamas terrorist shows what war is about. The Times of Israel.
Datum: 29 September
Auteur: Redactie radio Israël
Afbeelding: herdenkingsplaats van de slachtoffers die vielen op 7 Oktober 2023 op het novafestival terrein, redactie Radio Israël
